Ήμερη Κάνναβη: Ιστορική αναδρομή & Χρησιμότητα

Λίγα λόγια για το φυτό...
Το γένος της κάνναβης ανοίκει στην οικογένεια των καναβοειδών (Canabaceae) και περιλαμβάνει τρία είδη:
1) την ημέρη κάνναβη (Cannabis sativa)
2) την ινδική κάνναβη (Cannabis indica)
3) και το είδος Cannabis ruderalis
Η κάνναβη είναι φυτό αυτοφυές και καλλιεργούμενο, ποώδες, ετήσιο, δίοικο (αρσενικό και θηλυκό), κλωστικό και ελαιοφόρο. Αναπτύσσεται σε υγρό έδαφος σε όλες σχεδόν τις κλιματολογικές συνθήκες και φθάνει σε ύψος τα 1,5 – 7 μέτρα, ανάλογα το είδος, την ποικιλία και τις κλιματολογικές συνθήκες.
Έχει ελάχιστους ‘’φυσικούς εχθρούς’’ και δεν απαιτεί την χρήση ζιζανιοκτόνων και χημικών λιπασμάτων για να αναπτυχθεί. Εμπλουτίζει με θρεπτικά συστατικά το έδαφος βελτιώνοντας την γονιμότητά του ενώ το πλούσιο ριζικό σύστημα του φυτού προστατεύει το έδαφος από τη διάβρωση.
Η καλλιέργεια της κάνναβης είναι μία ‘’εκ’ φύσεως’’ βιολογική καλλιέργεια.

Τα είδη της κάνναβης, αν και μοιάζουν μορφολογικά μεταξύ τους, παρουσιάζουν και σημαντικές διαφορές με κυριότερη την διαφορετική περιεκτικότητα του κάθε είδους σε ορισμένες δραστικές ουσίες, όπως είναι τετραϋδροκανναβινόλη (ΤHC) – η ψυχοδραστική ουσία της κάνναβης.
Η ινδική κάνναβη (Cannabis indica) περιέχει λίγη έως πολύ τετραϋδροκανναβινόλη, ανάλογα την ποικιλία, και χρησιμοποιείται κυρίως ως θεραπευτικό και ευφορικό μέσο. Από την ινδική κάνναβη παρασκευάζεται και το γνωστό χασίς καθώς και φάρμακα για ορισμένες ασθένειες, όπως γλαύκωμα, σκλήρυνση κατά πλάκας, νευρική ανορεξία, κάποιες μορφές καρκίνου, AIDS, κ.λπ. Η καλλιέργεια της ινδικής κάνναβης απαγορεύεται στις περισσότερες χώρες.  
 

οικιακή επεξεργασία της κάνναβης σε πίνακα του Pierre Duval Lekamus

To θαυμαστό φυτό με τις περίπου ... 25.000 χρήσεις

Η κάνναβη ήταν ένα από τα πιο σημαντικά φυτά για τον άνθρωπο από το 8000 π.Χ. μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα.
Πατρίδα της κάνναβης θεωρείται η κεντρική Ασία απ’ όπου και εξαπλώθηκε σε όλο τον κόσμο.  
Χρησιμοποιήθηκε χιλιάδες χρόνια για διατροφή και ένδυση, ως πηγή ενέργειας αλλά και ως θεραπευτικό και ευφορικό μέσο.
Υφάσματα & υφαντά – καμβάδες – σχοινιά, νήματα & κορδόνια
Ένα από τα αρχαιότερα ευρήματα, που βρέθηκε στο Κατάλ Χουγιούκ (Μεσοποταμία) και τοποθετείται χρονικά περίπου στο 8000 π.Χ., είναι ένα κομμάτι υφάσματος από κάνναβη. 
Τα περισσότερα υφάσματα και υφαντά που χρησιμοποιήθηκαν από τον άνθρωπο για ρούχα, λινά, πετσέτες, σεντόνια, κουβέρτες, χαλιά, τέντες, πάνες μωρών και πολλά άλλα, προέρχονταν – μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα – από κάνναβη.
Τα υψηλής ποιότητας ιρλανδικά υφάσματα και ιταλικά λινά ήταν από κάνναβη, όπως επίσης και το πρώτο Levi’s παντελόνι και τα υφάσματα τζιν. Κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου ο στρατιωτικός εξοπλισμός, όπως  αλεξίπτωτα, αντίσκηνα, σάκοι, σημαίες, ρούχα, κ.ά. κατασκευαζόταν από κάνναβη.
Μέχρι το 1937 το 70-90% της παγκόσμιας παραγωγής σχοινιών, νημάτων και κορδονιών προέρχονταν από την κάνναβη. Μετά την απαγόρευσή της όλα αυτά αντικαταστάθηκαν από μη ανακυκλώσιμα πετροχημικά προϊόντα.
Όμως η κάνναβη συντέλεσε και στη διατήρηση μέρους της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Πολλές μεγάλες δημιουργίες ζωγράφων, όπως του Caravagio, του Van Gogh και άλλων, αποτυπώθηκαν πάνω σε καμβάδες φτιαγμένους από κάνναβη, οι οποίοι έχουν την ιδιότητα να παραμένουν αναλλοίωτοι και σε άριστη κατάσταση για αιώνες.
 

Χαρτί
Η κάνναβη έχει πολλές ενδιαφέρουσες υποσημειώσεις στην ανθρώπινη ιστορία.
Μέχρι το 1883 το 75-90% του χαρτιού που χρησιμοποιούσαν οι άνθρωποι προερχόταν από κάνναβη.
Η μέθοδος κατασκευής χαρτιού, και μάλιστα από κάνναβη, ήταν γνωστή στους Κινέζους τουλάχιστον από τον 1ο αιώνα π.Χ. Ο ισλαμικός πολιτισμός ανακάλυψε το χαρτί περίπου 800 χρόνια αργότερα ενώ ο δυτικής πολιτισμός το υιοθέτησε μετά από 1200 χρόνια.
Πολλά σημαντικά κείμενα που ‘’σφράγισαν’’ το νεότερο δυτικό πολιτισμό έχουν τυπωθεί σε χαρτί από κάνναβη, όπως η «Βίβλος» του Gutenberg, «Η Αλίκη στην Χώρα των Θαυμάτων» του Lewis Carroll, η «Μεγάλη Χάρτα» και η «Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας» της Αμερικής.
Η κάνναβη δεν αποτελεί βέβαια την μοναδική εναλλακτική πηγή κατασκευής χαρτιού, προσφέρει όμως το καλύτερης ποιότητας και με την μεγαλύτερη διάρκεια ζωής χαρτί που κατασκευάστηκε ποτέ.
 

Η κατάκτηση των θαλασσών
Η κάνναβη βοήθησε και συντέλεσε – κατά μία έννοια – στην κατάκτηση των θαλασσών και στην ‘’ανακάλυψη’’ του κόσμου. Από τον 5ο αιώνα π.Χ. μέχρι το 19ο αιώνα, το 90% περίπου του εξοπλισμού των πλοίων (όπως πανιά, ξάρτια, σχοινιά, σπάγγοι, δίχτυα, ημερολόγια, χάρτες, βιβλία, σημαίες κ.ά.) κατασκευαζόταν από κάνναβη.
Μάλιστα, η σπουδαιότητα του φυτού ήταν τόσο μεγάλη ώστε ο Ναπολέων εισέβαλε στη Ρωσία το 1812 με πρωταρχικό σκοπό να σταματήσει τους Ρώσους να πωλούν κάνναβη στο Βρετανικό ναυτικό.
 

Φώς ... από κάνναβη
Μέχρι το 1800 το σπορέλαιο από κάνναβη κάλυπτε το μεγαλύτερο μέρος της παγκόσμιας κατανάλωσης φωτιστικού λαδιού. Με τη διάδοση του λαδιού φάλαινας η χρήση του σπορέλαιου κάνναβης για φωτισμό περιορίστηκε. Μετά το 1870 περίπου και τα δύο φωτιστικά λάδια αντικαταστάθηκαν σταδιακά από προϊόντα πετρελαίου. 
 

Χρώματα & βαφές
Γιά χιλιάδες χρόνια, όλα σχεδόν τα χρώματα και τα βερνίκια περιείχαν σπορέλαιο κάνναβης. Από το 1937 και μετά όλες σχεδόν οι βαφές φυσικής προέλευσης αντικαταστάθηκαν από πετροχημικά προϊόντα.
 

Τέλος, έχει πολλές εφαρμογές ως κατασκευαστικό υλικό αλλά και ‘’ενεργειακές’’ δυνατότητες.